Psychodiagnostiek bij kinderen en jeugdigen

Postacademische cursus gericht op het ontwikkelen van een professionele diagnostische houding en vaardigheden.
Diagnostiek vormt een kerntaak binnen het werk van psychologen en orthopedagogen. In diverse postmasteropleidingen, neemt diagnostiek dan ook een centrale plaats in. Tegelijkertijd vraagt de dagelijkse praktijk om méér dan de academische basis: om verfijning van diagnostische vaardigheden, integratie van kennis en een professionele, onderbouwde houding in complexe casuïstiek. 

In deze cursus ligt het accent op het oplossen van gedrags- en leervraagstukken bij kinderen en jongeren van 4 /m 18 jaar. Je duikt dieper op de vele aspecten van diagnostiek in, leert over relevante contexten en ontwikkelt vaardigheden die essentieel zijn voor zelfstandig en verantwoord diagnostisch handelen in de praktijk (zowel in handelen, als communicatie, samenwerking en interpretatie). Je leert meer over het diagnostisch proces, van intake tot adviesfase, met bijzondere aandacht voor de werkwijze van handelingsgerichte diagnostiek (HGD). Daarna gaan we in op de diagnostiek van specifieke thema’s.  

In de eerste cursusdagen ligt de nadruk op het zorgvuldig afnemen van diagnostisch onderzoek, het kritisch interpreteren van testresultaten en het opstellen van passende hypotheses volgens het HGD model. Daarna krijg je een verdieping op: intelligentie, neuropsychologisch onderzoek, sociaal-emotionele ontwikkeling en leerstoornissen (lees- en rekenproblemen). Per domein leer je meer over de belangrijkste diagnostische instrumenten en over hoe je deze bewust inzet bij uiteenlopende casuïstiek. 

 Als laatste is er aandacht voor vaardigheden gericht op professionele verslaglegging, het vertalen van onderzoeksresultaten naar heldere en bruikbare adviezen, en het voeren van (soms complexe) gesprekken met kinderen, ouders en andere betrokkenen.  

Centraal staat de ontwikkeling van jouw professionele kennis en houding. Dit doen we door je nieuwe kennis op te laten doen, maar vooral ook door veel te oefenen, met casuïstiek vanuit de docent, maar vooral ook met je eigen casuïstiek. Zo heb je na het volgen van de cursus een brede theoretische én praktische basis voor de diagnostische beroepspraktijk. 

Kernpunten:

• vorm een grondige verdieping van diagnostische vaardigheden voor de beroepspraktijk;
• het gehele diagnostische proces hanteren: van aanmelding tot advies en rapportage;
• verdieping van je kennis en inzichten rondom intelligentie, neuropsychologie, sociaal-emotionele ontwikkeling en leer- en gedragsproblemen;
• leren uitvoeren van handelingsgerichte diagnostiek;
• blended en praktijkgericht onderwijs; flexibele online voorbereiding zodat je klassikaal veel kan oefenen.

Prijs inclusief:

• toegang tot de online leeromgeving van PAO;
• uitgebalanceerde mix van klassikaal, online en informeel leren (blended learning);
• geaccrediteerd certificaat.

Studiebelasting:

• Klassikale uren | 50 uur
• E-learning | 16 uur
• Zelfstudie | 56 uur

Dag 1 | Intake, inventariseren van klachten en vragen. Strategiefase, de praktijk van ordenen van gegevens .
Na afloop van deze bijeenkomst:

• heb je kennis gemaakt met het praktijkmodel van handelingsgerichte diagnostiek (HGD);
• kun je relevante informatie verzamelen van ouders, school en kind;
• kun je intakevragen uitbreiden met wensen, verwachtingen en attributies;
• kun je aanmeldingsgegevens ordenen via clustering;
• ken je de rol van de omgeving naast kindfactoren;
• kun je aanmeldingsklachten omzetten in onderzoeksvragen en de ernst in kaart brengen.

Dag 2 | Onderzoeksfase, de praktijk van diagnostiek
Na afloop van deze bijeenkomst:

• kun je relevante hypotheses selecteren en vormen;
• heb je het onderzoeksproces scherper, door begrippen te expliciteren en toetsingscriteria te bepalen;
• weet je hoe je onderzoeksmiddelen kiest;
• kun je de rol van kwantitatieve en kwalitatieve informatie op waarde schatten.

Dag 3 | Indiceringsfase, van diagnostiek naar adviseren. Adviesfase, de praktijk van diagnostiek en rapportage.
Na afloop van deze cursusdag:

• kun je heldere en juiste conclusies trekken uit onderzoeksmateriaal;
• kun je van conclusie tot een totaalbeeld en integratie van alle gegevens komen;
• heb je geoefend met het integreren van onderzoeksresultaten tot een integratief beeld;
• kun je vanuit je bevindingen concrete en haalbare adviezen opstellen.

Dag 4 | Intelligentie-onderzoek
Na afloop van deze bijeenkomst:

• heb je algemene kennis over het begrip intelligentie en intelligentietests;
• heb je uitgebreid kennis gemaakt met de intelligentietest WISC­VNL ;
• ben je in staat resultaten van deze intelligentietest adequaat te interpreteren en te vertalen naar de praktijk;
• kun je op basis van de verschillen en overeenkomsten tussen de WISC-VNL (, WPPSI­ IVNL , WAIS ­IVN.) en andere intelligentie- en ontwikkelschalen, zoals SON 2-8/SON 6-40,
• Bayley III nl, Rakit 2 en IDS 2 een overwogen keuze maken welke instrument je gaat gebruiken
• Kun je je kritisch verhouden tot de inzet van intelligentietests: waarom, welke, wanneer en hoe dit aansluit bij handelingsgericht werken.

Dag 5 | Neuropsychologisch onderzoek
Na afloop van deze bijeenkomst:

• heb je kennis gemaakt met neuropsychologisch onderzoek bij kinderen en jeugdigen;
• heb je antwoord op vragen als: Wanneer is neuropsychologisch onderzoek geïndiceerd? Wat is het doel van neuropsychologisch onderzoek? Wat zijn neurocognitieve functies van kinderen? Welke tests kunnen we inzetten om meer zicht te krijgen op de neuropsychologische functies en hoe interpreteren we de uitslagen vervolgens?
• heb je geoefend met neuropsychologisch onderzoek;
• heb je basisvaardigheden en basiskennis om aan de slag te gaan met neuropsychologisch onderzoek.

Dag 6 | Onderzoek naar de sociaal-emotionele ontwikkeling
Na afloop van deze bijeenkomst:

• heb je kennis gemaakt met diverse onderzoeksmethoden en gerelateerde onderzoeksmiddelen die worden gebruikt bij het in kaart brengen van de sociaal­emotionele ontwikkeling;
• ken je kernbegrippen van de sociaal-emotionele ontwikkeling;
• heb je meer inzicht in de rol en het belang van het systeem bij sociaal-emotionele ontwikkeling en mogelijke problemen hierin;
• kun je weloverwogen besluiten welke middelen je inzet bij onderzoek naar de sociaal-emotionele ontwikkeling en kun je resultaten hieruit interpreteren;
• ben je je bewuster van jouw eigen rol als diagnosticus en de ‘bril’ die jij op hebt bij het analyseren van een cliënt in zijn systeem;
• heb je kritisch gekeken naar eigen casuïstiek: welke sociaal-emotionele problemen kunnen er spelen, hoe breng je dat in kaart én welke handelingsadviezen kun je dan geven?

Dag 7 | Diagnostiek van leerstoornissen
In de huidige maatschappij is het van belang dat we vlot lezen en rekenen, omdat informatie grotendeels via taal en cijfers wordt aangeboden en opgeslagen. Wanneer kinderen daar problemen mee hebben, kan dat hun schoolprestaties en dagelijkse functioneren aanzienlijk belemmeren.

Na afloop van deze bijeenkomst:

• heb je meer kennis van de leerstoornissen dyslexie (lees- en spellingstoornis) en rekenproblemen of dyscalculie;
• weet je wanneer onderzoek naar leerstoornissen geïndiceerd is;
• weet je welke variabelen met welke middelen onderzocht kunnen worden en hoe je onderzoeksresultaten hiervan interpreteert;
• weet je aan welke criteria voldaan moet worden om van een leerstoornis te spreken;
• kun je adequater signaleren;
• weet je welke stappen je moet nemen in onderzoek naar dyslexie en dyscalculie.

Dag 8 | Verslaglegging & wettelijke kaders
Na afloop van deze bijeenkomst:

• ken je algemene uitgangspunten bij het schrijven van een onderzoeksverslag;
• weet je meer over wettelijke kaders over verslaglegging en dossiervorming;
• weet je wat er door NVO en NIP verwacht wordt dat je beschrijft per fase;
• kun je ouders, kind en school in begrijpelijke taal schriftelijk informeren
• heb je geoefend met het voeren van een adviesgesprek.

Werkwijze
Deze cursus bestaat uit 8 klassikale cursusdagen. Ter voorbereiding op elke cursusdag lees je literatuur, en doorloop je een e-learning. De inhoud van de e-learning wisselt per dag: de ene keer bekijk je een webinar, de andere keer een theoriepresentatie. Ook stel je jouw persoonlijke leerwensen op.  

De klassikale cursusdagen bestaan altijd uit een afwisseling van plenaire, interactieve verdieping op de theorie en het oefenen van vaardigheden, de fases van HGD, en analyseren, interpreteren en bespreken van onderzoeksmateriaal. Dit doen we aan de hand van casussen vanuit de docent en jouw eigen ingebrachte casuïstiek.  

Na de bijeenkomsten ga je in jouw praktijk aan de slag met het geleerde, door de toepassingsopdrachten. Zo maak je direct de koppeling naar jouw eigen werkpraktijk.  

Aan het eind van de cursus maak je een eindopdracht bestaande uit een diagnostisch verslag en reflectieverslag. Hierin verwerk je alles wat terugkwam in de cursus, zowel de HGD als de domeinspecifieke kennis die je opdeed.  

Reken op ongeveer 8 uur voorbereiding per cursusdag (literatuur en geaccrediteerde e-learning) en bovendien 4 uur voor de eindopdracht.  

Literatuur
We laten je ruim voor de startdatum van de cursus via onze online leeromgeving weten over welke boeken je moet beschikken. Naast de aan te schaffen literatuur vind je in de online leeromgeving ook eventuele aanvullende artikelen, het cursusprogramma en voor elke bijeenkomst de voorbereidende opdrachten.

Universitair afgestudeerde (ortho)pedagogen en (ontwikkelings)psychologen werkzaam in de jeugdzorg, jeugd GGZ of het onderwijs of de eigen praktijk. 

Enige ervaring met diagnostiek is een pré, maar niet noodzakelijk. Wel wordt er van je verwacht dat je eigen casuïstiek inbrengt.