Lichaamsgerichte traumatherapie

Beschadigde lichamelijkheid bij vroege traumatisering
Vroegkinderlijke traumatische ervaringen hebben grote gevolgen op het gebied van lichamelijkheid en bewegen. Er is vaak sprake van schending van de lichamelijke integriteit, inperking van de bewegingsruimte, dissociatieve symptomen en (chronische) stress.

Het contact met het eigen lichaam als bron van informatie voor het functioneren is verstoord waardoor onder andere dissociatie kan optreden. Gevoelens van angst, onveiligheid, onmacht en agressie hebben zich vastgezet in het lichaam en zijn onderdeel van automatische patronen geworden.

Belangrijk is dat deze verstoring niet alleen ontstaat bij expliciete grensoverschrijding, maar ook bij emotionele verwaarlozing, gebrek aan responsiviteit en onvoorspelbaarheid in contact. Dergelijke relationele tekorten belemmeren het tot stand komen van een coherente en positieve lichamelijkheid. 

Herstel begint in het lichaam
Omdat vroegkinderlijk trauma zich in het lichaam verankert, vraagt herstel om een benadering die verder gaat dan alleen cognitie en gesprek. Deze cursus helpt je om die stap te maken. 

Je maakt kennis met een model van traumabehandeling waarin bewegen en lichamelijkheid, emotie, cognitie en gedrag in samenhang worden benaderd. 

De focus ligt niet op losse technieken, maar op het begrijpen van het proces en het afgestemd inzetten van interventies. Je ontwikkelt op een praktijkgerichte en verdiepende manier klinische sensitiviteit voor wat zich in het lichaam van je cliënt afspeelt. Je leert om signalen van spanning, ontregeling en dissociatieve symptomen te herkennen, te onderscheiden wanneer een cliënt wél of juist niet in contact is en interventies af te stemmen op het moment, in plaats van ze standaard toe te passen. Met behulp van verschillende werkvormen leer je ook jouw eigen lichamelijkheid in te zetten: als therapeut ben je tenslotte altijd zelf (bewust) lichamelijk aanwezig en gebruik je dit in het contact met jouw cliënt.  

Van doen wat je kent, naar zien wat er nodig is
De therapeutische relatie tussen jou als therapeut en de cliënt staat centraal. Je leert hoe je binnen het contact met de cliënt veiligheid opbouwt via lichamelijke afstemming, regulatie ondersteunt en corrigerende ervaringen mogelijk maakt. De relatie wordt daarmee niet alleen verbaal, maar ook een belichaamde ervaring waarin herstel plaatsvindt. Hierdoor ontwikkel je een dynamische vorm van fasegericht werken en leer je stabilisatie zien als een continu proces van afstemming op het lichaam. Je gaat meer procesgericht werken.  

Positionering binnen de Trauma Academie

Deze cursus is één van de kernmodules binnen de Trauma Academie en biedt een verdiepend, evidence-informed kader voor lichaams- en bewegingsgeoriënteerde traumatherapie bij (en rondom) vroegkinderlijk trauma en dissociatieve symptomen. 

De cursus richt zich op toepassing binnen fasegerichte traumatherapie en is nadrukkelijk geen methodeopleiding, maar een verdieping van je klinisch handelen. De inhoud van deze cursus is gebaseerd op recente inzichten in trauma, lichamelijkheid en dissociatie.

Lees meer over: 

Artikel 1: Het belang van lichaamsgerichte traumatherapie bij vroegkinderlijk trauma 
→ Waarom het lichaam de ingang is tot herstel 

Artikel 2: Het belang van kennis over dissociatieve symptomen in lichaamsgerichte traumabehandeling 
→ Waarom effectiviteit afhankelijk is van aanwezigheid en contact 

Aantal bijeenkomsten: 3

Bijeenkomst 1 – Theoretische kader en spanningsregulatie
Na afloop van deze bijeenkomst:

• Heb je kennis opgedaan van de (theoretische) achtergrond bij bewegings- en lichaamsgericht werken (vanuit neurobiologie, bewegingswetenschappen, (positieve) psychologie; 
• Heb je ervaren welke eigen lichamelijke sensaties en ervaringen invloed uitoefenen op een traumabehandeltraject; 
• Kun je toelichten welke rol de therapeutische relatie speelt en waarom er geen gouden standaard is bij het analyseren en opstellen van een behandeltraject; 
• Heb je kennis en ervaring opgedaan van diverse bewegingsgeoriënteerde interventies; 
• Kun je aan uiteenlopende situaties en hulpvragen passende lichaams- en/of bewegingsgeoriënteerde interventies koppelen; 
• Ken je de impact van spanning reducerende interventies op trauma; 
• Heb je geoefend met spanning reducerende interventies; 
• Heb je geoefend met diverse spanning reducerende interventies en kun je deze effectief inzetten in de behandelpraktijk; 
• Ben je je bewust van het belang van de therapeutische relatie, jouw rol hierin en de invloed hiervan op jouw behandeltraject. 

Bijeenkomst 2 – Contextmanipulatie en grenzen ervaren
Na afloop van deze bijeenkomst:

• Heb jij meer inzicht in de samenhang tussen agressie, contact, veiligheid en individuele grenzen;  
• Kun je het belang en de noodzaak van individuele grenzen in het lichaamsgericht werken toelichten;  
• Kun je het omgaan met grenzen vertalen naar jouw eigen werkpraktijk aan de hand van casuïstiek;  
• Ben je bekend met de basale interventies rondom grenzen;   
• Heb je meer inzicht gekregen in de rol van seksualiteit en intimiteit bij trauma’s;   
• Kun je de meerwaarde van bewegings- en lichaamsgericht werken bij uitdagingen op het gebied van seksualiteit en intimiteit toelichten; 
• Ben je je bewust van het belang van de therapeutische relatie, jouw rol hierin en de invloed hiervan op jouw behandeltraject.   

Bijeenkomst 3 – Lichaamsgericht werken: verdieping en praktijkintegratie
Na afloop van deze bijeenkomst :

• Ken je het belang en de voordelen van bewegings- en lichaamsgericht werken bij mensen met bijvoorbeeld comorbiditeit;  
• Kun je het omgaan met grenzen vertalen naar jouw eigen werkpraktijk aan de hand van casuïstiek; 
• Heb jij meer inzicht in de samenhang tussen agressie, contact, veiligheid en individuele grenzen;  
• Kun je het belang en de noodzaak van individuele grenzen in het lichaamsgericht werken toelichten  bij een uiteenlopende doelgroep, waaronder lvb; 
• Ben je bekend met de basale interventies rondom grenzen;   
• Ken je de achtergrond en uiting van herbeleving en dissociatie als reactie op trauma;  
• Kun je jouw interventies afstemmen op basis van wat er in het lijf gebeurt; 
• Ben je in staat de transfer te maken naar jouw eigen beroepspraktijk;
• Ben je je bewust van het belang van de therapeutische relatie, jouw rol hierin en de invloed hiervan op jouw behandeltraject. 

Werkwijze

Bij deze cursus combineren wij evidence-based kennisoverdracht met eigen casuïstiek en theoretische ondersteuning vanuit praktijkervaring, methoden en interventies. Daarnaast hebben we deze cursus blended ontworpen, dat betekent dat we verschillende vormen van activerend leren tijdens de fysieke interactie combineren met onderwijssoftware. De uren die je besteedt aan de cursus bestaan uit drie verschillende onderdelen:  

1. Voorafgaand aan de cursusdagen lees je de literatuur, verzamelen je eigen ervaringen en reflecteer je hier kritisch op. Dit valt onder offline voorbereidingsuren.
2. De e-learninguren zijn gericht op kennisopname, maar ook op het ontwikkelen van een gezonde, kritische blik op jouw handelen en de perspectieven rondom het lesmateriaal. Zo worden er verschillende webinars of theoriepresentaties gebruikt waarin in een video uitleg wordt gegeven over diverse behandelprincipes en technieken maar leer je ook van verschillende experts en diverse perspectieven welke benadering past bij jouw kleur als professional en hoe dit jouw visie op het werkveld beïnvloed.
3. Tijdens de bijeenkomsten werk je afwisselend in subgroepen en plenair, met veel ruimte voor oefening, discussie en uitwisseling. Zo vertaal je theorie direct naar jouw praktijk en ontwikkel je doelgericht je vaardigheden als behandelaar. 

In deze cursus werk je vanuit een concreet-lichamelijke invalshoek met ervaringsgerichte interventies, gericht op het herstellen van lichaamsbeleving, het (opnieuw) leren voelen en onderscheiden van lichamelijke signalen en het experimenteren met nieuw gedrag. 

Je maakt kennis met een model van traumabehandeling waarin bewegings- en lichaamsgeoriënteerde interventies emotie, cognitie en gedrag geïntegreerd benaderen. Daarbij zet je ook jezelf als instrument in: als therapeut ben je altijd lichamelijk aanwezig en leer je bewust afstemmen op de lichamelijke ervaring van je cliënt.

Deze cursus is bedoeld voor professionals (hbo en wo) die cliënten begeleiden/behandelen met (een vermoeden van) vroegkinderlijk trauma en merken dat standaard interventies niet altijd werken en hun sensitiviteit voor wat er in het lichaam gebeurt willen verdiepen. Je werkt bijvoorbeeld als psycholoog, orthopedagoog, sociaal psychiatrisch verpleegkundige, sociaal pedagogisch hulpverlener, maatschappelijk werker of vaktherapeut.

We raden je aan om deze cursus te volgen in combinatie met de andere cursussen binnen de Trauma Academie. In de cursus ‘Vroegkinderlijk Chronisch Trauma (VCT)‘ leer je hoe kenmerken van VCT niet altijd zichtbaar zijn als ‘trauma’ maar verscholen zijn achter uiteenlopende psychische, sociale en lichamelijke klachten’. Je krijgt een stevige basis om VCT te herkennen en verantwoord te begeleiden.

Wil je wel graag de toepassingen van lichaamsgericht werken in jouw praktijk verkennen maar niet specifiek gerelateerd aan onderliggend trauma? Kijk dan eens bij onze introductiecursus ‘Lichaamsgericht werken’ waarin je breed kennismaakt met lichaams- en bewegingsgeoriënteerde interventies.